Project versus Programma

Project en programma

Een project is een tijdelijke organisatie met als doel om een afgebakend, concreet, gespecificeerd en uniek eindresultaat op te leveren. Een programma is een tijdelijke organisatie met als doel het realiseren van bepaalde, specifieke bedrijfs,- politieke, bestuurlijke, economische of maarschappelijke etc. doelstellingen.

Zowel een programma als een project hebben tot doel de specifieke toegevoegde waarde(n) behorend bij specifieke doestelling(en) te realiseren.

Een belangrijk verschil tussen een project en een programma is de aard van de toegevoegde waarde en wijze waarop die gaandeweg vorm krijgt. Bij een project wordt het eindresultaat zo nauwkeurig mogelijk bepaald en de weg ernaar toe zo duidelijk mogelijk gefaseerd en gefixeerd. Het eindresultaat van een programma is meer complex en minder scherp en toegevoegde waarden ontstaan gaandeweg.

Enkele voorbeelden:

De implementatie van een nieuw personeelsinformatiesysteem kan als zowel als een project of als en programma worden opgevat. Voor welke van de twee benaderingen wordt gekozen hangt af van wat er met in dit verband onder implementatie wordt verstaan. Hoe 'technischer' de gekozen invalshoek hoe meer een strikt projectmatige aanpak voor de hand ligt.

De missie van de NASA is het verkennen van de buitenaardse ruimte. Er zijn talloze projecten en programma's die bijdragen aan deze NASA-hoofddoelstelling. Het ruim 10 jaar durende Apolloprogramma had als doel het uitvoeren van bemande vluchten naar de maan. Na het Apollo-programma kwam de focus te liggen op het verkrijgen van een gemakkelijker toegang tot de ruimte door middel van de spaceshuttle. Na ruim 100 vluchten is deze meerwaarde: 'gemakkelijker toegang' inmiddels bewezen. Een voorbeeld van een geslaagd project binnen dit programma is de vestiging in 2000 van een permanent bemand, internationaal ruimtestation waaraan 16 landen een bijdrage hebben geleverd.

Onder de nieuwe wetgeving moeten gemeenten en provincies meer programmatisch gaan werken. De begroting wordt - op basis van de politieke en bestuurlijke prioriteiten - in een aantal programma's ingedeeld. Per programma worden de drie kernvragen beantwoord: "wat willen we bereiken?" (meerwaarde), "wat gaan we ervoor doen?" en "wat mag het kosten?"

De Wet maatschappelijk ondersteuning (Wmo) is ook een 'programma'-wet, die gemeenten de verplichting oplegt en beleidsvrijheid geeft tot het leveren van maatschappelijke ondersteuning aan kwetsbare groepen in de samenleving. In die wet wordt de complexe meerwaarde 'maatschappelijke ondersteuning' verder onderverdeeld in 9 gespecificeerde prestatievelden. Het 4 jarig Wmo-beleidsplan dat elke gemeente wettelijk verplicht is op te stellen samen met de belanghebbenden, is op te vatten als het programma/visiedocument.

Vanzelfsprekend, maar in veel organisaties nog onderbelicht, is dat voor het succesvol realiseren van een programma de bedrijfsorganisatie die - al dan niet door ketensamenwerking - de toegevoede waade moet realiseren daartoe voldoende moet zijn toegerust.

Net zoals bij projecten is voor het welslagen van programma's van cruciaal belang dat het bestuur c.q. het topmanagement zich - in hoge mate, duidelijk zichtbaar en gedurende de gehele looptijd van een programma -commiteert aan de beoogde uitkomsten, de daarvoor noodzakelijke veranderingen in de organisatie en de omliggende de waardeketen en voldoende inzet van mensen en middelen garandeert.